Toros Yayla Balı: Toroslar'da Yayla Arıcılığı, Flora ve Kalite Kriterleri
Toros Dağları, Akdeniz kıyısından birkaç saatlik yolla 2.000 metrenin üzerindeki yaylalara çıkılabilen nadir sıradağlardan biridir. Arıcılar bu farkı yüzyıllardır kullanır: Kovanlar kışı ve ilkbaharı ılık kıyı ovalarında geçirir, yaz geldiğinde çiçeklenmeyi takip ederek yaylalara taşınır. "Toros yayla balı" adı, bu yükseltilerdeki kekik, geven ve benzeri bitkilerin nektarından üretilen balları anlatmak için kullanılır.
Bu yazıda Toroslar'da yayla arıcılığının nasıl yapıldığını, bölgenin bal florasını, "Toros yayla balı" adının hukuki durumunu, Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği'ndeki kalite kriterlerini ve balın kristalleşmesi ile saklanmasına dair bilinmesi gerekenleri kaynaklarıyla ele alıyoruz.
Toros Dağları: Kıyıdan Yaylaya Kısa Bir Mesafe
Toros Dağları, Anadolu'nun güneyinde Akdeniz kıyısına paralel uzanan büyük bir sıradağ sistemidir. Britannica'ya göre Toroslar batıda Eğirdir Gölü çevresinden doğuda Fırat'ın yukarı kollarına kadar uzanır; pek çok zirve 3.000–3.700 metre arasındadır. Yamaçlarda 2.500 metreye kadar çam, sedir, meşe ve ardıç ormanları bulunur, Çukurova dışındaki kıyı ovaları ise dardır.
Bu yapı arıcılık açısından önemli bir avantaj sağlar. Deniz seviyesinde çiçeklenme kışın sonunda başlarken, yükseklere çıkıldıkça mevsim gecikir. Böylece aynı bölgede, birkaç ay boyunca farklı yükseltilerde art arda açan çiçeklerden yararlanmak mümkün olur. Toroslar genel olarak Batı, Orta ve Güneydoğu Toroslar olarak bölümlere ayrılır. Antalya, Mersin ve Adana'nın dağlık kesimleri ile iç yamaçlarda Konya, Karaman ve Niğde'nin bir bölümü bu sistemin içinde kalır.
Gezginci Arıcılık: Çiçeği Takip Eden Kovanlar
Toroslar'da yayla balı üretiminin temeli gezginci (göçer) arıcılıktır. Arıcılar kovanlarını çiçeklenme takvimine göre bir yerden diğerine taşır.
Adana ve Konya'da 200 arıcılık işletmesiyle yapılan bir anket çalışmasında Adana'daki işletmelerin yüzde 96'sının, Konya'dakilerin ise yüzde 89'unun göçer arıcılık yaptığı belirlenmiştir. Aynı çalışmada Adana'nın arıcılar için bir kışlama bölgesi olduğu, Çukurova'nın Kasım–Mayıs döneminde arıcılık için uygun koşullar sunduğu ve kışlatmada narenciye alanlarının tercih edildiği aktarılır (Karahan ve Karaca, 2016).
Yaz aylarında ise kovanlar yükseklere taşınır. Haziran 2026 tarihli bir habere göre Mersin'de Erdemli ile Silifke arasındaki Eğriçayır Yaylası'na, yaklaşık 2.400 metre rakıma taşınan arılar çalışmaya başlamıştır. Haberde arıcı, baharın Şubat ayında deniz seviyesinde, Haziran ortasında ise yaylada yaşandığını ve arıların Ağustos sonunda başka bir bölgeye taşınacağını anlatmaktadır (İHA, 2026). Antalya'da da sahil ilçeleri ile yaylalar arasında gezginci arıcılık yapılmakta ve bu faaliyetin sorun alanları bilimsel çalışmalarla incelenmektedir (Küçüktekin ve Mencet Yelboğa).
Kısacası "yayla balı", tek bir yerde değil, kovanların yaz aylarında yaylalarda bulunduğu dönemde ve oradaki floradan üretilen baldır.
Toros Yaylalarının Bal Florası
Bir balın rengini, kokusunu, tadını ve kristalleşme davranışını belirleyen en önemli etken, arıların nektar topladığı bitkilerdir. Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Arıcılık Araştırma Enstitüsü'nün il ve ilçe bazında hazırladığı ballı bitkiler kitapçığı, Toroslar'ın üzerinde yer aldığı illerde öne çıkan bitkileri şöyle sıralar (Cınbırtoğlu):
| İl | Çiçeklenme dönemi | Öne çıkan ballı bitkilerden bazıları |
|---|---|---|
| Mersin | Şubat–Eylül | Sandal, harnup (keçiboynuzu), narenciye, kekik, korunga, geven, ballıbaba, okaliptüs |
| Adana | Mart–Eylül | Narenciye, ayçiçeği, pamuk, çam, akasya, geven, sedir, kekik, püren |
| Antalya | Şubat–Kasım | Geven, kekik, adaçayı, keçiboynuzu, çam, kestane, defne |
Yayla balları açısından en dikkat çekici bitkiler geven (Astragalus) ve kekik türleridir. Ancak yayla ballarının çoğu tek bir bitkiden değil, aynı dönemde açan çok sayıda bitkiden üretilir. Bu nedenle polen analizi çalışmaları önemlidir:
- Akdeniz Bölgesi'nden toplanan 25 bal örneğinin incelendiği bir çalışmada toplam 91 polen tipi belirlenmiş, örnek başına ortalama 22 polen tipi bulunmuştur. Örneklerin 11'i tek bir bitkinin baskın olduğu ballar olarak sınıflandırılmış; ikincil polenler arasında geven, narenciye, zeytin ve üçgül de yer almıştır (Silici ve Gökçeoğlu, 2007).
- Toroslar'ın iç yamaçlarına yakın Konya Ereğli, Karaman Ayrancı ve Niğde Ulukışla'dan alınan 19 bal örneğinin tamamı çok çiçekli (multifloral) bal olarak belirlenmiş, örneklerde 55 bitki taksonu tanımlanmıştır (Özler, 2018).
- Tescilli Niğde Geven Balı'nın coğrafi işaret belgesinde, bu ballarda geven poleni oranının yüzde 70–90 arasında olduğu belirtilmektedir (TÜRKPATENT, Niğde Geven Balı).
Bu sonuçlar, Toros yaylalarından gelen balların büyük bölümünün zengin bir floradan beslenen çiçek balları olduğunu, bazı yerlerde ise geven gibi tek bir bitkinin baskın hale gelebildiğini gösterir.
"Toros Yayla Balı" Bir Coğrafi İşaret mi?
Hayır. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun coğrafi işaret veri tabanında Ekim 2026 itibarıyla adında "Toros" geçen tescilli ya da başvurusu yapılmış bir bal kaydı bulunmamaktadır. Dolayısıyla "Toros yayla balı", hukuki olarak tanımlanmış bir ürün adı değil, balın üretildiği bölgeyi anlatan bir tanımlamadır.
Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği, balın bölgesel, coğrafi veya topografik bir adla adlandırılmasına belirli bir koşulla izin verir: Bal, üretildiği bölgenin florasına ait özellikleri belirgin şekilde taşımalı ve bu adlandırma coğrafi işaret haklarına aykırı olmamalıdır (Bal Tebliği, md. 13). Yani bir balın "Toros yayla balı" olarak sunulması, gerçekten o bölgenin yayla florasından üretilmiş olmasını gerektirir.
Toroslar ve çevresinde ise bazı bal ürünleri coğrafi işaretle korunmaktadır ya da başvuru sürecindedir:
| Ad | Durum |
|---|---|
| Niğde Geven Balı | Tescilli menşe adı (2025) |
| Türk Çam Balı | Tescilli mahreç işareti (2025); coğrafi sınırı içinde Antalya da yer alır |
| Kozan Mezla Balı (Adana) | Başvuru aşamasında (2025) |
| Gündoğmuş Balı (Antalya) | Başvuru aşamasında (2025) |
| Çakmak Balı ve Sütleğen Balı (Antalya) | Başvuru aşamasında (2026) |
Tescilli ürünlerin belgelerinde, genel mevzuattan daha sıkı kalite kriterleri tanımlanabilir. Örneğin Niğde Geven Balı için nemin en fazla yüzde 18, HMF'nin en fazla 20 mg/kg ve prolinin en az 670 mg/kg olması öngörülmüştür.
Rakamlarla Toroslar'da Arıcılık
TÜİK verilerine dayanan Arıcılık Araştırma Enstitüsü istatistiklerine göre Türkiye 2025 yılında 8,8 milyon arılı kovan ile 97.253 ton bal üretmiştir. FAO'nun 2024 verilerine göre Türkiye, bal üretiminde Çin ve Hindistan'ın ardından dünyada üçüncü sıradadır.
Toroslar'ın kıyı illeri ülke arıcılığında önemli bir yer tutar:
| İl (2025) | Bal üretimi (ton) | Kovan sayısı | İşletme sayısı |
|---|---|---|---|
| Adana | 11.592 | 467.055 | 2.203 |
| Mersin | 1.890 | 288.676 | 2.510 |
| Antalya | 1.798 | 227.267 | 3.391 |
Kaynak: Arıcılık Araştırma Enstitüsü, TÜİK 2025 verileri.
Adana, 2025 yılında Ordu'nun ardından Türkiye'nin en çok bal üreten ikinci ili olmuştur. Bu rakamları yorumlarken gezginci arıcılığı akılda tutmak gerekir: İl istatistikleri arıcının kayıtlı olduğu ili gösterebilir; yaz aylarında kovanlar başka illerin yaylalarında bulunuyor olabilir.
Kalite Kriterleri: Bal Tebliği Ne Diyor?
Türkiye'de balın tanımı ve kalite özellikleri, 22 Nisan 2020 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği (Tebliğ No: 2020/7) ile belirlenir. Tebliğ 2023 yılında yapılan bir değişiklikle orijinallik analizleri için "karar ölçütü" kavramını da kapsayacak şekilde güncellenmiştir. Tebliğde çiçek balı, bitki nektarından elde edilen bal olarak tanımlanır. Çiçek balları için başlıca kriterler şunlardır:
| Parametre | Çiçek balı için sınır |
|---|---|
| Nem | En fazla %20 |
| Fruktoz + glukoz | En az 60 g/100 g |
| Sakaroz | En fazla 5 g/100 g (bazı bal türlerinde daha yüksek) |
| Diastaz sayısı | En az 8 |
| HMF | En fazla 40 mg/kg |
| Prolin | En az 300 mg/kg |
| C4 şekeri | En fazla %7 |
| Serbest asitlik | En fazla 50 meq/kg |
Bu parametrelerin her biri farklı bir şeyi gösterir. Nem, balın fermantasyona karşı dayanıklılığıyla ilgilidir. HMF ve diastaz, balın ısıl işlem görüp görmediği ve ne kadar süre, hangi koşullarda bekletildiği hakkında bilgi verir. Prolin ve izotop (C4 şekeri) analizleri ise balın orijinalliğinin değerlendirilmesinde kullanılır. Uluslararası ticarette referans alınan Codex Alimentarius bal standardı da nem için yüzde 20, HMF için 40 mg/kg ve diastaz için en az 8 sınırlarını öngörür.
Tebliğ ayrıca bir balın bitki adıyla (örneğin "geven balı" veya "kekik balı") satılabilmesi için polen analizinde o bitkiye ait polenin belirli bir oranın üzerinde olmasını şart koşar. Bu oran geven balı için yüzde 45, kekik balı için yüzde 10, kestane balı için yüzde 70'tir. Bu oranları sağlamayan yayla balları, bitki adı yerine "çiçek balı" olarak tanımlanır.
Kristalleşme: Bozulma Değil, Doğal Bir Süreç
Bal Tebliği balı "doğası gereği kristallenebilen doğal bir ürün" olarak tanımlar. Kristalleşme, balda bulunan glukozun zamanla kristal yapı oluşturmasıdır ve tek başına bir kalite sorunu değildir.
Kristalleşmenin hızı balın şeker bileşimine bağlıdır. 136 bal örneği üzerinde yapılan bir çalışmada, fruktoz/glukoz oranı düşük ve su içeriği düşük olan balların daha hızlı kristalleştiği gösterilmiştir (Escuredo ve ark., 2014). Çok çiçekli yayla ballarının bileşimi, florasına göre değiştiği için kristalleşme davranışları da farklı olabilir. Tebliğ, kendiliğinden kristalleşen süzme çiçek balının "kristalize bal" adıyla satılabileceğini de belirtir.
Kristalleşen balı yeniden akışkan hale getirmek için yüksek ısı uygulanmamalıdır. Yüksek sıcaklık HMF'nin artmasına ve diastaz aktivitesinin düşmesine yol açar. Kavanozu ılık su banyosunda bekletmek daha uygun bir yöntemdir.
Bal Nasıl Saklanmalı?
Bal Tebliği, balın temiz, kuru ve kokusuz bir ortamda, doğrudan güneş ışığından korunarak ve 25 °C'yi aşmayacak şekilde saklanması gerektiğini belirtir. Türk Çam Balı'nın coğrafi işaret belgesinde ayrıca bağıl nemin yüzde 60'ın altında tutulması öngörülmüştür.
- Kavanozun kapağını her kullanımdan sonra sıkıca kapatın; bal ortamdan nem çekebilir.
- Kavanoza temiz ve kuru kaşıkla girin.
- Sobanın, fırının veya güneş alan pencerenin yakınında saklamayın.
- Kristalleşme, saklama hatası anlamına gelmez; ancak yüzeyde köpürme veya ekşi koku fermantasyon belirtisi olabilir.
Gerçek Bal Nasıl Anlaşılır?
Balın gerçek olup olmadığını güvenilir biçimde anlamanın yolu laboratuvar analizidir. Uzun yıllar boyunca bala karıştırılan mısır veya şeker kamışı şuruplarını tespit etmek için karbon izotop oranı analizi kullanılmıştır. White ve Winters'ın 1989'da geliştirdiği yöntem, balın kendisi ile içindeki protein arasındaki izotop farkına bakarak şeker katkısını ortaya çıkarır. Bal Tebliği'ndeki δ¹³C ve C4 şekeri kriterleri bu yaklaşıma dayanır.
Ancak tağşiş yöntemleri de değişmektedir. Avrupa Komisyonu'nun 2021–2022 yıllarında yürüttüğü "From the Hives" koordineli eyleminde AB'ye ithal edilen 320 bal partisinden 147'si (yüzde 46) şüpheli bulunmuştur. Bu oran 2015–2017'deki önceki eylemde yüzde 14'tü. Raporda şurupların artık pirinç, buğday ve şeker pancarı gibi kaynaklardan üretildiği ve bu nedenle klasik izotop yönteminin tek başına yeterli olmadığı, daha gelişmiş yöntemlere (LC-IRMS, NMR gibi) ihtiyaç duyulduğu vurgulanmaktadır (Židiniaková ve ark., 2023).
Bu tablo, özellikle toptan ve ihracat amaçlı bal ticaretinde her parti için akredite laboratuvarlarda yapılmış analiz raporlarının neden önemli olduğunu açıkça gösterir.
Yayla Ballarında Fenolik Bileşikler
Ballar, içerdikleri fenolik bileşikler nedeniyle antioksidan özellikleri bakımından da incelenir. Türkiye'den 62 bal örneğinin incelendiği bir çalışmada, balların fizikokimyasal ve biyolojik özelliklerinin çiçek kaynağıyla yakından ilişkili olduğu, koyu renkli balların antioksidan kapasitesinin daha yüksek olduğu bildirilmiştir (Can ve ark., 2015). Türkiye'nin farklı bölgelerinden çok çiçekli ballarda yapılan bir başka çalışmada, Akdeniz Bölgesi ballarında en bol bulunan fenolik bileşenin vanilik asit olduğu belirlenmiştir (Paksoy ve ark., 2026).
Bununla birlikte Toros yayla ballarına özgü kapsamlı bir fenolik veya antioksidan çalışmasına ulaşamadık. Bu nedenle yayla ballarının diğer ballardan "daha şifalı" olduğu gibi genellemeler bilimsel olarak desteklenmemektedir. Bal her şeyden önce yoğun bir şeker kaynağıdır ve dengeli bir beslenmenin parçası olarak tüketilmelidir.
Toroslar'da Keçiboynuzu ve Bal
Toroslar'ın kıyı kesimleri, Türkiye'de keçiboynuzunun en yoğun yetiştiği alanlardır. Arıcılık Araştırma Enstitüsü'nün listesinde Mersin ve Antalya'nın ballı bitkileri arasında keçiboynuzu (harnup) da yer alır. Keçiboynuzu sonbaharda, diğer bitkilerin çoğunun çiçeklenmesi bittiğinde çiçek açtığı için yayladan inen kovanlar açısından değerli bir kaynaktır.
Mersin Silifke'de üretilen keçiboynuzu balı üzerine yapılan bir çalışmada, örnekte keçiboynuzu poleni oranı yüzde 46 olarak belirlenmiş; nem yüzde 18,7, HMF 2,65 mg/kg ve diastaz sayısı 23,0 olarak ölçülmüştür (Pehlivan ve Gül, 2016). Keçiboynuzu ile arıcılık arasındaki ilişkiyi Keçiboynuzu ve Arıcılık, keçiboynuzu balının özelliklerini ise Keçiboynuzu Balı Nedir? yazımızda ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Toros yayla balı nedir? Toros Dağları'nın yükseltilerinde, kovanların yaz aylarında bulunduğu yaylalarda kekik, geven ve benzeri bitkilerin nektarından üretilen balları tanımlamak için kullanılan bir addır. Coğrafi işaretle korunan bir ürün adı değildir.
Yayla balı ile çiçek balı arasında fark var mı? Yayla ballarının çoğu mevzuat açısından çiçek balıdır. Fark, balın üretildiği yükselti ve oradaki floradan gelir. Bir balın bitki adıyla (örneğin geven balı) satılabilmesi için polen analizinde o bitkiye ait polenin Tebliğ'deki oranı sağlaması gerekir.
Balın kristalleşmesi bozulduğunu mu gösterir? Hayır. Kristalleşme doğal bir süreçtir ve hızı balın şeker bileşimine bağlıdır. Ancak köpürme veya ekşi koku fermantasyon belirtisi olabilir.
Bal kaç derecede saklanmalı? Bal Tebliği, balın doğrudan güneş ışığından korunarak 25 °C'yi aşmayan, temiz, kuru ve kokusuz bir ortamda saklanmasını öngörür.
Bebeklere bal verilebilir mi? Hayır. Bal Tebliği, bal etiketlerinde "1 yaşından küçük bebeklere bal yedirilmemelidir" ifadesinin yer almasını zorunlu tutar.
Carob Türkiye ile Toroslar'ın Doğal Ürünleri
Toroslar, kıyıdaki keçiboynuzu bahçelerinden yükseklerdeki yaylalara uzanan zengin bitki örtüsüyle hem keçiboynuzu hem de bal üretimi için eşsiz bir coğrafyadır. Carob Türkiye olarak keçiboynuzu meyvesi, kırığı, unu/tozu, çekirdeği ve ekstraktının yanı sıra bal ve yayla balı ürünlerinde de toptan ve ihracat taleplerine yanıt veriyoruz. Ürünlerimiz için Ürünlerimiz sayfasını inceleyebilir, toptan ve ihracat talepleriniz için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yerli kaynaklar
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, "Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği (Tebliğ No: 2020/7)", Resmî Gazete, 22.04.2020, Sayı: 31107. resmigazete.
gov. tr/ eskiler/ 2020/ 04/ 20200422- 13. htm T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, "Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliğinde Değişiklik Yapıldı" (Tebliğ No: 2023/37, Resmî Gazete 24.11.2023, Sayı: 32379). tarimorman.
gov. tr/ GKGM/ Haber/ 663/ Turk- Gida- Kodeksi- Bal- Te… TAGEM Arıcılık Araştırma Enstitüsü, "Arıcılık İstatistikleri" (TÜİK 2025 ve FAO 2024 verileri). arastirma.
tarimorman. gov. tr/ aricilik/ Link/ 2/ Aricilik- Ista… Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği (TAB), "İller bazında 2025 yılı Türkiye arıcılık istatistikleri açıklandı". tab.
org. tr/ iller- bazinda- 2025- yili- turkiye- aricilik- istat… Cınbırtoğlu, Ş., "Türkiye İl-İlçe Ballı ve Polenli Bitkiler ile Çiçeklenme Dönemleri", TAGEM Arıcılık Araştırma Enstitüsü, Ordu.
Karahan, A., Karaca, İ., "Adana ve Konya İllerindeki Arıcılık Faaliyetleri ve Koloni Kayıpları", Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 20(2), 226–235, 2016.
Küçüktekin, M. Ö., Mencet Yelboğa, M. N., "Gezginci Arıcılık Faaliyetlerinin Sorun Alanlarının İncelenmesi: Antalya İli Örneği", Eurasian Journal of Agricultural Economics, 2(2), 1–12. dergipark.
org. tr/ en/ download/ article- file/ 3830909 Özler, H., "Pollen analysis of the honey from South Anatolia", Uludağ Arıcılık Dergisi, 18(2), 73–86, 2018. doi.
org/ 10. 31467/ uluaricilik. 485004 Pehlivan, T., Gül, A., "Türkiye'de üretilen Keçiboynuzu, Kekik ve Sütleğen Ballarının Kimyasal Özellikleri", Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(1), 48–56, 2016. dergipark.
org. tr/ tr/ download/ article- file/ 226508 Silici, S., Gökçeoğlu, M., "Pollen analysis of honeys from Mediterranean region of Anatolia", Grana, 46(1), 57–64, 2007 (Türkiye'de yürütülmüş çalışma). doi.
org/ 10. 1080/ 00173130601138783 Can, Z., Yildiz, O., Sahin, H., Akyuz Turumtay, E., Silici, S., Kolayli, S., "An investigation of Turkish honeys: their physico-chemical properties, antioxidant capacities and phenolic profiles", Food Chemistry, 180, 133–141, 2015 (Türkiye'de yürütülmüş çalışma). doi.
org/ 10. 1016/ j. foodchem. 2015. 02. 024 Paksoy, N., Durmaz, H., Altun, S. K., Aydemir, M. E., "Profiling of the endogenous phenolic contents of multifloral honey from different geographical origins in Türkiye by LC-MS/MS", Food Science & Nutrition, 14(2), e71555, 2026 (Türkiye'de yürütülmüş çalışma). doi.
org/ 10. 1002/ fsn3. 71555 Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Portalı (Niğde Geven Balı, Tescil No: 1800; Türk Çam Balı, Tescil No: 1756; başvuru kayıtları). ci.
turkpatent. gov. tr İHA / Mersin Time, "Toroslarda bahar: 2 bin 400 rakıma taşınan arılar mesaiye başladı", 22.06.2026. mersintime.
com/ toroslarda- bahar- 2- bin- 400- rakima- tasinan- … Yabancı kaynaklar
Encyclopaedia Britannica, "Taurus Mountains". britannica.
com/ print/ article/ 584415 Codex Alimentarius Commission, "Revised Codex Standard for Honey" (CODEX STAN 12-1981, Rev.2 2001). ihc-
platform. net/ codex2001. Escuredo, O., Dobre, I., Fernández-González, M., Seijo, M. C., "Contribution of botanical origin and sugar composition of honeys on the crystallization phenomenon", Food Chemistry, 149, 84–90, 2014. doi.
org/ 10. 1016/ j. foodchem. 2013. 10. 097 White, J. W., Winters, K., "Honey protein as internal standard for stable carbon isotope ratio detection of adulteration of honey", Journal of the Association of Official Analytical Chemists, 72(6), 907–911, 1989. doi.
org/ 10. 1093/ jaoac/ 72. 6. 907 Židiniaková, T., Loerchner, C., De Rudder, O. ve ark., "EU coordinated action to deter certain fraudulent practices in the honey sector", Publications Office of the European Union, EUR 31461 EN, 2023. doi.
org/ 10. 2760/ 184511 European Commission, "Honey 2021-2022 (From the Hives)", EU Agri-Food Fraud Network. food.
Bilimsel Kaynaklarec. europa. eu/ food- safety/ eu- agri- food- fraud- network/ …
