Keçiboynuzu (Harnup) Nedir? Faydaları, Besin Değeri, Ürünleri ve Satışı
Keçiboynuzu, halk arasında harnup olarak da bilinen, Akdeniz havzasına özgü keçiboynuzu ağacının (Ceratonia siliqua L.) meyvesidir. Uzun, kahverengi ve bakla biçimindeki bu meyve; doğal şekeri, yüksek lif içeriği ve kafein içermemesiyle hem atıştırmalık olarak tüketilir hem de un, pekmez, ekstrakt ve keçiboynuzu gamı gibi pek çok ürünün hammaddesi olur.
Bu rehberde keçiboynuzunu tek bir sayfada, baştan sona ele alıyoruz: adının kökeni, ağacın ve meyvenin yapısı, Türkiye'de ve dünyada nerede yetiştiği, besin değeri, faydaları hakkında bilimsel çalışmaların gerçekte ne söylediği, kimlerin dikkat etmesi gerektiği, keçiboynuzundan elde edilen ürünler ve keçiboynuzu satın alırken bakılması gereken kalite ölçütleri. Her konunun ayrıntısı için ilgili yazılarımıza bağlantı verdik.
Keçiboynuzu Nedir? Kısa Cevap
Keçiboynuzu; baklagiller (Fabaceae) familyasından, herdem yeşil, uzun ömürlü bir ağacın meyvesidir. Meyve botanik olarak bir bakladır: dışta sert, içte tatlı ve lifli bir meyve eti (pulp) ile bu etin içine sıralanmış sert çekirdeklerden oluşur. Olgunlaştığında rengi yeşilden koyu kahverengiye döner ve kuruyarak hasat edilir.
Keçiboynuzunu öne çıkaran özellikler şunlardır: doğal olarak tatlıdır, lif bakımından zengindir, yağı çok düşüktür ve kakaodan farklı olarak kafein ile teobromin içermez. Meyvenin eti gıdada, çekirdeği ise sanayide (keçiboynuzu gamı, E410) değerlendirilir.
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Bilimsel adı | Ceratonia siliqua L. |
| Familyası | Baklagiller (Fabaceae) |
| Diğer adları | Harnup, harnub; İngilizcede carob, locust bean |
| Yetiştiği yer | Akdeniz iklimi; Türkiye'de başta Antalya, Mersin ve Adana olmak üzere Akdeniz ve Ege kıyıları |
| Hasat dönemi | Türkiye'de genellikle eylülden başlayıp yöreye göre kasım-aralığa kadar |
| Meyvenin bölümleri | Meyve eti (pulp) ve çekirdek |
| Başlıca ürünleri | Meyve, kırık (granül), un/toz, pekmez, ekstrakt, çekirdek ve keçiboynuzu gamı |
Keçiboynuzu mu, Harnup mu? Adı ve Diğer İsimleri
Türkçedeki "keçiboynuzu" adı, olgun baklanın kıvrık ve uca doğru incelen biçiminin keçi boynuzuna benzemesinden gelir. Akdeniz kıyısındaki birçok yörede ise meyve harnup adıyla bilinir. Harnup, Arapçadaki "ẖarnūb" biçimine dayanan yerel addır; "harnup pekmezi" ve "harnup şerbeti" gibi kullanımlar da buradan gelir.
Bu yerel ad resmî bir belgede de yaşar: Türk Patent ve Marka Kurumu'nun Alanya'da yetişen keçiboynuzu için tescil ettiği coğrafi işaretin adı "Alanya Keçiboynuzu / Alanya Harnup"tur (TÜRKPATENT, 2025).
Dünya dillerindeki adların çoğu da aynı Arapça kökten türemiştir: İngilizcede carob, Fransızcada caroube, İtalyancada carruba, İspanyolcada algarroba. İngilizcedeki "locust bean" adı ise sanayide çekirdekten elde edilen gamın adına (locust bean gum) taşınmıştır. Bilimsel addaki "Ceratonia" Yunanca boynuz, "siliqua" Latince bakla anlamındaki kelimelerden gelir; yani bilimsel ad da tıpkı Türkçe ad gibi meyvenin boynuza benzeyen biçimini anlatır. Ayrıntılar için Alanya Keçiboynuzu ve Keçiboynuzunun Tarihi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Keçiboynuzu Ağacı ve Meyvesinin Yapısı
Keçiboynuzu ağacı herdem yeşil, geniş taçlı ve uzun ömürlüdür. Sıcak ve kurak yazlara, ılık ve yağışlı kışlara uyum sağlamıştır; kuraklığa ve tuzluluğa toleranslıdır, kireçli ve besince fakir topraklarda da yetişebilir (Thomas ve ark., 2024). Dona karşı hassas olduğu için yetiştiriciliği kıyı şeridi ve düşük rakımlı alanlarda yoğunlaşır.
Meyve, ekonomik değeri birbirinden farklı iki bölümden oluşur. Meyve eti (pulp) baklanın ağırlıkça büyük kısmını oluşturur; tatlı, lifli ve gıda olarak tüketilen bölümdür. Çekirdekler ise sert kabuklu tohumlardır; endosperm kısmından gıda sanayisinde kıvam verici olarak kullanılan keçiboynuzu gamı elde edilir.
Güncel bir derlemeye göre meyve eti bakla ağırlığının yaklaşık yüzde 80–90'ını, çekirdekler ise yüzde 10–25'ini oluşturur (Correia ve Pestana, 2024). Oran çeşide ve yetişme yerine göre değişir: Türkiye'de yapılan karşılaştırmalarda aşılı (kültür) tiplerde bakla daha iri ve etli, yabani tiplerde ise çekirdek payı daha yüksek bulunmuştur.
Alanya Keçiboynuzu tescil belgesinde meyve ağırlığı 28,8–41,8 gram, uzunluğu 191–218 mm olarak verilir ve baklada 13–15 çekirdek bulunduğu belirtilir (TÜRKPATENT, 2025). Bakla yapısını Keçiboynuzu Çeşitleri yazımızda da ele alıyoruz.
Keçiboynuzu Nerede Yetişir? Dünyada ve Türkiye'de Üretim
Keçiboynuzu Akdeniz havzasına özgüdür. İspanya, Portekiz, İtalya, Fas, Yunanistan, Kıbrıs ve Türkiye dünyanın başlıca üreticileridir. FAO, İspanya Tarım Bakanlığı ve İtalya İstatistik Kurumu verilerini birleştiren bir derlemeye göre 2012–2021 döneminde dünya üretimi yılda ortalama 184 bin ton civarındadır; İspanya yaklaşık dörtte birlik payla ilk sırada, Türkiye ise yıllık ortalama 15.489 tonla beşinci sıradadır (Mahdad ve Gaouar, 2023).
Türkiye'de üretim son yıllarda belirgin biçimde artmıştır. FAOSTAT'a göre Türkiye'nin keçiboynuzu üretimi 2014'te 13.985 ton iken 2023'te 24.561 tona ulaşmıştır (FAO, FAOSTAT). Üretim Akdeniz kıyılarında yoğunlaşır; Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı raporunda TÜİK'e dayanılarak verilen 2022 yılı il verileri şöyledir (Erbaş, 2024):
| İl | Üretim (ton, 2022) |
|---|---|
| Antalya | 13.095 |
| Mersin | 8.776 |
| Adana | 2.108 |
| Muğla | 734 |
| Osmaniye | 331 |
Bu verilere göre Antalya tek başına Türkiye üretiminin yarısından fazlasını karşılar; Alanya, Gazipaşa, Anamur ve Silifke çevresi keçiboynuzuyla özdeşleşmiş yörelerdir. Ayrıntılı rakamlar için Türkiye'de Keçiboynuzu Üretimi ve Türkiye'nin Keçiboynuzu İhracatı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Keçiboynuzu Ne Zaman ve Nasıl Hasat Edilir?
Keçiboynuzunun meyveleri ilkbaharda büyümeye başlar, yaz aylarında olgunlaşmaya geçer ve olgunlaştıkça yeşilden kahverengiye döner. Orman Genel Müdürlüğü'nün rehberine göre hasat eylülde başlar ve yöreye göre kasım-aralığa kadar sürebilir; Alanya Keçiboynuzu tescil belgesinde hasat dönemi eylül-ekim olarak verilir.
Hasada hazır baklanın belirtileri; rengin koyu kahverengiye dönmesi, sapın kuruması, meyvenin suyunu kaybetmesi ve sallandığında çekirdeklerin ses çıkarmasıdır. Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı raporunda hasadın meyve nemi yüzde 12–18'e indiğinde yapıldığı aktarılır (Erbaş, 2024).
Hasat büyük ölçüde hâlâ el emeğine dayanır: ağacın altına ağ ya da örtü serilir, olgun baklalar uzun sırıklarla dallardan düşürülür ve ayıklanır. Keçiboynuzu ağacında çiçeklenme hasatla aynı döneme denk geldiği için, sert darbelerle bir sonraki yılın ürününü verecek çiçek salkımlarına zarar vermemek gerekir. Konunun ayrıntısı Keçiboynuzu Hasadı yazımızda.
Keçiboynuzunun Besin Değeri: 100 Gramda Neler Var?
Keçiboynuzunun besin değeri, ürünün biçimine (bütün meyve, un/toz, pekmez) ve nem içeriğine göre değişir. En sık başvurulan referans, ABD Tarım Bakanlığı'nın FoodData Central veri tabanındaki keçiboynuzu unu kaydıdır (USDA, 2019):
| Besin ögesi (100 g keçiboynuzu unu) | Miktar |
|---|---|
| Enerji | 222 kcal |
| Karbonhidrat (farktan, lif dahil) | 88,88 g |
| Toplam şekerler | 49,08 g |
| Diyet lifi | 39,8 g |
| Protein | 4,62 g |
| Yağ | 0,65 g |
| Potasyum | 827 mg |
| Kalsiyum | 348 mg |
| Magnezyum | 54 mg |
| Demir | 2,94 mg |
| Kafein / Teobromin | 0 mg / 0 mg |
Tablodan çıkan sonuç açıktır: Keçiboynuzu ununun ağırlığının yaklaşık yarısı doğal şeker, yaklaşık beşte ikisi diyet liftir; yağı 1 gramın altındadır. Şekerin büyük bölümü sakarozdur ve derlemelere göre meyve eti kuru maddede yüzde 48–56 civarında toplam şeker içerir (Goulas ve ark., 2016). Kıbrıs'ta yapılan bir çalışmada keçiboynuzu baklası ve tozunun, Avrupa Birliği kurallarına göre "yüksek lif içeriği" kategorisine girdiği belirtilmiştir (Papaefstathiou ve ark., 2018).
Halk arasında keçiboynuzunun "çok yüksek demir içerdiği" düşünülür; oysa USDA verisi 100 gramda 2,94 mg demir gösterir. Keçiboynuzu asıl olarak kalsiyum, potasyum ve lif bakımından dikkat çeker. Vitaminler, mineraller ve ürün türlerine göre farklar için Keçiboynuzunun Besin Değerleri yazımızı okuyabilirsiniz.
Keçiboynuzunun Faydaları: Bilimsel Çalışmalar Ne Diyor?
Keçiboynuzu hakkında internette pek çok iddia dolaşır. Biz bu bölümde yalnızca bileşimi ölçülebilen özellikleri ve yayımlanmış çalışmaların bulgularını, sınırlarıyla birlikte aktarıyoruz.
Keçiboynuzunun bileşiminden kaynaklanan, tartışmasız özellikleri şunlardır:
- Lif bakımından zengindir. 100 gram keçiboynuzu ununda 39,8 gram diyet lifi bulunur (USDA, 2019).
- Kafein ve teobromin içermez. Bağımsız analizlerde keçiboynuzu ürünlerinde bu uyarıcılar ya hiç bulunmamış ya da çok düşük düzeyde ölçülmüştür (Craig ve Nguyen, 1984; Papaefstathiou ve ark., 2018).
- Yağı çok düşüktür. Keçiboynuzu ununda yağ 100 gramda 0,65 gramdır; kakao tozunda bu değer 13,7 gramdır (USDA, 2019).
- Kalsiyum ve potasyum açısından dikkat çekicidir. 100 gramda 348 mg kalsiyum ve 827 mg potasyum içerir (USDA, 2019).
- Doğal olarak tatlıdır. Tariflerde ilave şekeri azaltmaya yardımcı olabilir; ancak kendi doğal şekeri toplam şeker alımına dahildir.
- Polifenol ve D-pinitol içerir. Olgun baklalarda kuru ağırlıkça yüzde 16–20 tanen, kuru maddede 100 gramda 1,0–8,5 gram D-pinitol bulunabildiği bildirilmektedir (Goulas ve ark., 2016).
Sağlık üzerine yapılan insan çalışmalarından en çok bilineni kolesterolle ilgilidir: Yüksek kolesterolü olan 58 gönüllüyle yapılan 6 haftalık randomize bir çalışmada, çözünmez liften zengin özel bir keçiboynuzu preparatının (günde 15 g) LDL kolesterolde yüzde 10,5 düşüşle ilişkili olduğu bildirilmiştir (Zunft ve ark., 2003). Kan şekeri, sindirim ve antioksidan etkiler üzerine de çalışmalar vardır; ancak sonuçlar karışıktır ve çoğu özel preparatlarla, küçük gruplarda ya da laboratuvar koşullarında yapılmıştır.
Bu nedenle doğru ifade şudur: Keçiboynuzu lifli, kafeinsiz ve düşük yağlı bir besin olarak dengeli beslenmenin parçası olabilir; ancak bir hastalığı tedavi eden ya da önleyen bir ürün değildir. Türkiye'de de gıdaların etiketinde ve tanıtımında hastalığı önleme veya tedavi etme iddiası kullanılamaz. Konuların ayrıntısı için Keçiboynuzu ve Kan Şekeri, Keçiboynuzunda D-Pinitol ve Keçiboynuzu Kafein İçerir mi? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Keçiboynuzu ile Kakao Arasındaki Fark
Keçiboynuzu tozu, rengi ve aroması nedeniyle sık sık kakao yerine kullanılır; ancak iki ürün farklı bitkilerden ve farklı bölümlerden elde edilir. Kakao, tropikal kakao ağacının çekirdeğinden; keçiboynuzu tozu ise keçiboynuzu meyvesinin etinden yapılır. USDA verilerine göre 100 gramdaki farklar şöyledir (USDA, 2019):
| 100 g | Keçiboynuzu unu | Kakao tozu (şekersiz) |
|---|---|---|
| Kafein | 0 mg | 230 mg |
| Teobromin | 0 mg | 2057 mg |
| Yağ | 0,65 g | 13,7 g |
| Toplam şeker | 49,08 g | 1,75 g |
| Diyet lifi | 39,8 g | 37,0 g |
| Kalsiyum | 348 mg | 128 mg |
Kısacası keçiboynuzu; kafeinsiz, yağı düşük ve doğal olarak tatlı bir alternatiftir. Kakaonun canlandırıcı etkisini ve yağdan gelen dolgun ağız hissini ise vermez. Karşılaştırmanın tamamı Keçiboynuzu ve Kakao Karşılaştırması yazımızda, mutfakta kullanımı ise Keçiboynuzu Tozu Kakao Yerine Nasıl Kullanılır? yazımızda.
Keçiboynuzundan Elde Edilen Ürünler
Keçiboynuzunun en büyük değeri, tek bir meyveden çok farklı ürünler elde edilebilmesidir. Meyve eti gıda ürünlerine, çekirdek ise sanayi hammaddelerine dönüşür; çiçekleri de arılar için kaynak oluşturur.
| Ürün | Nedir? | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|
| Keçiboynuzu meyvesi | Hasat edilip kurutulmuş bütün bakla | Atıştırmalık, ev yapımı pekmez ve işleme hammaddesi |
| Keçiboynuzu kırığı (granül) | Çekirdeği ayrılmış, parçalanmış meyve eti (kibble) | Toz, pekmez, ekstrakt ve yem üretimi |
| Keçiboynuzu unu (tozu) | Meyve etinin kurutulup, gerektiğinde kavrulup öğütülmesi | Kek, kurabiye, içecek, kakao alternatifi |
| Keçiboynuzu pekmezi | Meyve özünün suyla çıkarılıp koyulaştırılması | Kahvaltı, tatlandırma, tahin-pekmez |
| Keçiboynuzu ekstraktı | Kontrollü ekstraksiyonla elde edilen konsantre | Gıda, içecek ve takviye sanayisi |
| Keçiboynuzu çekirdeği | Baklanın içindeki sert tohum | Keçiboynuzu gamı (E410) üretimi |
| Keçiboynuzu gamı (E410) | Çekirdeğin endosperminden elde edilen galaktomannan | Dondurma, süt ürünleri, soslar, bebek mamaları |
| Keçiboynuzu balı | Arıların keçiboynuzu çiçeklerinden ürettiği bal | Sofralık bal |
Ürünlerin her birini ayrı yazılarda ele alıyoruz: Keçiboynuzu Unu Tozu, Keçiboynuzu Kırığı (Granül), Keçiboynuzu Pekmezi, Keçiboynuzu Çekirdeği, Keçiboynuzu Gamı (E410), Keçiboynuzu Ekstresi ve Keçiboynuzu Balı. Hangi ürünün hangi amaca uygun olduğunu karşılaştırmak için Keçiboynuzu Ürünleri Rehberi yazımıza da göz atabilirsiniz.
Keçiboynuzu Nasıl Tüketilir?
Keçiboynuzu, ürünün biçimine göre farklı şekillerde tüketilir:
- Meyve olarak: Kuru ve olgun bakla, sert uçları ve çekirdekleri ayrılarak çiğnenir. Çekirdekler çok sert olduğu için yenmez.
- Toz/un olarak: Yoğurda, süte, smoothie'ye, yulaf lapasına eklenir; kek ve kurabiyelerde kakaonun yerine ya da yanında kullanılır.
- Pekmez olarak: Kahvaltıda tek başına veya tahinle karıştırılarak; tatlı ve soslarda tatlandırıcı olarak kullanılır.
- İçecek olarak: Kavrulmuş keçiboynuzundan kafeinsiz "keçiboynuzu kahvesi", meyveden çay ve geleneksel harnup şerbeti hazırlanır.
Keçiboynuzu lifli bir besin olduğu için beslenmeye ilk kez eklenirken küçük miktarlarla başlamak ve yeterli su içmek sindirim rahatsızlıklarını önlemeye yardımcı olur. Pratik öneriler için Keçiboynuzu Meyvesi Nasıl Tüketilir? ve Günde Ne Kadar Keçiboynuzu Tüketilmeli? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Keçiboynuzu Tüketirken Kimler Dikkat Etmeli?
Keçiboynuzu Akdeniz'de yüzyıllardır tüketilen geleneksel bir gıdadır ve normal miktarlarda genel olarak iyi tolere edilir. Bununla birlikte bazı durumlarda dikkat gerekir:
- Diyabeti veya kan şekeri takibi olanlar: Keçiboynuzu ve özellikle pekmezi yüksek doğal şeker içerir; porsiyon kontrolü ve karbonhidrat hesabı gerekir.
- Lif alımını birden artıranlar: Fazla tüketim, özellikle yeterli su içilmediğinde şişkinlik ve gaz yapabilir.
- Baklagil alerjisi olanlar: Keçiboynuzu bir baklagildir; yer fıstığı alerjisi olan çocuklarla yapılan küçük bir çalışmada testlerde duyarlılık görülmüş, ancak kontrollü tüketimde klinik reaksiyon gözlenmemiştir. Alerji öyküsü olanların uzmana danışması uygundur.
- Potasyum kısıtlaması olanlar: Böbrek hastalığı gibi nedenlerle potasyumu sınırlaması gerekenler hekimlerine danışmalıdır.
Ayrıntılar için Keçiboynuzunun Olası Yan Etkileri ve Alerjiler yazımıza bakabilirsiniz. Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Keçiboynuzu Satın Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
İster evde tüketmek için birkaç kilo, ister sanayide kullanmak için tonlarca keçiboynuzu alın, kaliteyi belirleyen ölçütler büyük ölçüde aynıdır:
- Renk ve görünüm: Olgun bakla düzgün, koyu kahverengi ve parlak olmalı; yeşilimsi, aşırı lekeli veya küflü baklalardan kaçınılmalıdır.
- Kuruluk ve nem: İyi kurumuş meyve kırıldığında içi tamamen kahverengidir; nemli ürün depoda küflenmeye ve böceklenmeye açıktır.
- Zararlı izi: Bakla yüzeyinde delik, galeri veya un tozu benzeri kalıntı keçiboynuzu güvesi gibi zararlıları gösterebilir.
- Koku ve tat: Ürün kendine özgü tatlı aromasını taşımalı; ekşimsi, küflü veya yabancı koku olmamalıdır.
- Temizlik: Taş, toprak, sap ve yaprak gibi yabancı maddeler ayıklanmış olmalıdır.
- Menşe ve hasat yılı: Ürünün nereden geldiği ve hangi sezonda hasat edildiği bilinmelidir.
Toptan ve sanayi alımlarında bunlara ek olarak teknik şartname, nem ve mikrobiyolojik analizler, işlenmiş ürünlerde partikül boyutu ve ambalaj koşulları da değerlendirilir. Bu konuları Kurutulmuş Keçiboynuzu Meyvesi Satın Alma Rehberi ve Keçiboynuzu Toptan Alımında Dikkat Edilecekler yazılarımızda ayrıntılı olarak ele alıyoruz. Keçiboynuzu fiyatlarının neden yıldan yıla değiştiğini merak ediyorsanız hasat miktarı, çeşit, kalite sınıfı ve talep gibi etkenlerin belirleyici olduğunu hatırlatalım.
Carob Türkiye ile Keçiboynuzu Satışı ve Tedariki
Carob Türkiye olarak Akdeniz kıyılarında yetişen keçiboynuzunu meyveden sanayi hammaddesine kadar farklı formlarda tedarik ediyoruz. Perakende, toptan ve ihracat talepleri için aşağıdaki ürün sayfalarımızdan teknik bilgilere ulaşabilirsiniz:
- Keçiboynuzu Meyvesi
- Keçiboynuzu Kırığı (Granül)
- Keçiboynuzu Unu (Tozu)
- Keçiboynuzu Çekirdeği
- Keçiboynuzu Ekstraktı
- D-Pinitol Extract – Keçiboynuzu Ekstresi
Miktar, ambalaj, analiz belgeleri ve teslim koşulları hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Keçiboynuzu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Keçiboynuzu ile harnup aynı şey mi? Evet. Harnup, keçiboynuzunun Akdeniz kıyısında yaygın olan, Arapça kökenli yerel adıdır. İkisi de Ceratonia siliqua ağacının meyvesini ifade eder.
Keçiboynuzu kaç kalori? USDA verilerine göre 100 gram keçiboynuzu unu 222 kcal enerji sağlar. Bütün meyvede ve farklı ürünlerde nem içeriğine göre değer değişebilir.
Keçiboynuzunda kafein var mı? Hayır. Keçiboynuzu ve ürünleri kafein ve teobromin içermez; bu nedenle kakaoya kafeinsiz bir alternatif olarak kullanılır.
Keçiboynuzu glutensiz midir? Keçiboynuzu bir tahıl değildir ve doğal olarak gluten içermez. Ancak glutenli ürünlerin işlendiği tesislerde çapraz bulaşma olabileceği için çölyak hastalarının "glutensiz" etiketli ürünleri tercih etmesi gerekir.
Keçiboynuzu ağacı kaç yılda meyve verir? Genç bir aşılı ağaç birkaç yıl içinde ilk baklalarını verebilir; Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı raporuna göre tam verim ise 20–25 yaşlarında alınır (Erbaş, 2024). Verim; çeşide, bakıma ve yetişme koşullarına göre değişir.
Keçiboynuzunun çekirdeği yenir mi? Çekirdekler çok serttir ve meyve olarak yenmez. Sanayide işlenerek keçiboynuzu gamına (E410) dönüştürülür.
Keçiboynuzu nasıl saklanır? Kuru keçiboynuzu ve tozu serin, kuru ve karanlık bir yerde, ağzı kapalı ambalajda saklanmalıdır. Nem, küf ve böceklenmenin başlıca nedenidir.
Keçiboynuzu toptan nereden alınır? Toptan alımda menşei, hasat yılı, analiz belgeleri ve ambalaj seçenekleri bilinen bir tedarikçiyle çalışmak önemlidir. Carob Türkiye'nin ürün sayfalarından bilgi alabilir veya iletişim formumuzdan teklif isteyebilirsiniz.
U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service, "Carob flour (FDC ID 173755)" ve "Cocoa, dry powder, unsweetened (FDC ID 169593)", FoodData Central – SR Legacy, 2019. fdc.
nal. usda. gov/ food-details/ 173755 Goulas, V., Stylos, E., Chatziathanasiadou, M. V., Mavromoustakos, T., Tzakos, A. G., "Functional Components of Carob Fruit: Linking the Chemical and Biological Space", International Journal of Molecular Sciences, 17(11), 1875, 2016. doi.org/10.3390/ijms17111875
Papaefstathiou, E., Agapiou, A., Giannopoulos, S., Kokkinofta, R., "Nutritional characterization of carobs and traditional carob products", Food Science & Nutrition, 6(8), 2151–2161, 2018. doi.org/10.1002/fsn3.776
Correia, P. J., Pestana, M., "Sugars and phenols in carob tree fruits from different producing countries: A short review", Heliyon, 10, e30922, 2024. doi.
org/ 10. 1016/ j. heliyon. 2024. e30922 Mahdad, Y. M., Gaouar, S. B. S., "Origin, distribution and domestication of the carob tree (Ceratonia siliqua L.)", Turkish Journal of Botany, 47(2), 89–96, 2023. doi.
org/ 10. 55730/ 1300-008X. 2748 Thomas, P. A. ve ark., "International Biological Flora: Ceratonia siliqua", Journal of Ecology, 2024. doi.
org/ 10. 1111/ 1365-2745. 14325 FAO, "FAOSTAT – Crops and livestock products, Locust beans (carobs)", Aralık 2025 sürümü. fao.org/faostat
Erbaş, S., "Keçiboynuzu Tarımı ve Endüstrisi Fizibilite Raporu", Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı, Yayın No: 153, 2024. kalkinmakutuphanesi.gov.tr
Türk Patent ve Marka Kurumu, "Alanya Keçiboynuzu / Alanya Harnup" Coğrafi İşaret Tescil Belgesi, Tescil No: 1705, 2025. ci.turkpatent.gov.tr
Craig, W. J., Nguyen, T. T., "Caffeine and Theobromine Levels in Cocoa and Carob Products", Journal of Food Science, 49(1), 302–303, 1984. doi.
org/ 10. 1111/ j. 1365-2621. 1984. tb13737. x Zunft, H. J. F. ve ark., "Carob Pulp Preparation Rich in Insoluble Fibre Lowers Total and LDL Cholesterol in Hypercholesterolemic Patients", European Journal of Nutrition, 42, 235–242, 2003. doi.
Kaynaklarorg/ 10. 1007/ s00394-003-0438-y
